Fortyfikacje Wzgórza Wawelskiego- Zabytki wojewodztwa malopolskiego
Wzgórze Wawelskie, które spośród początku otaczały liczne odnogi Wisły plus mokradła, miało naturalne walory obronne, wykorzystane wcześniej przy użyciu osadników do wnętrza czasach prehistorycznych (najstarsze ślady osadnictwa sięgają paleolitu).Najstarsze fortyfikacje drewniano-ziemne zachowały się zaledwie szczątkowo do wnętrza warstwach archeologicznych. Ich datowanie jest wciąż przedmiotem dyskusji; fortyfikacje tego typu chyba istniały wcześniej do wnętrza czasach państwa Wiślan, wewnątrz owo odnalezione relikty pochodzą bodajże spośród okresu wczesnopiastowskiego. Murowane obiekty obronne plus mieszkalno-obronne wznoszone nim końcem XIII wieku zachowały się też fragmentarycznie plus zostały wchłonięte przy użyciu późniejszą zabudowę: są owo resztki palatium romańskiego (tzw. aula o 24 słupach), relikty romańskiej wieży obronno-mieszkalnej (zw. stołpem) do wnętrza północno-wschodnim narożniku zamku plus mury palatium wczesnogotyckiego razem spośród wieżą zw. Łokietkową, zachowane poniekąd do wnętrza skrzydle północnym zamku królewskiego. Wspomniana wyżej romańska strażnica obronno-mieszkalna, datowana na 1. poł. XII w., wypada aż do najstarszych murowanych obiektów obronnych do wnętrza Polsce.Natomiast nieunikniony gotycki perymetr obronny, wzniesiony na przełomie XIII plus XIV wieku plus rozbudowywany aż do 2. połowy XV wieku, jest zgoła widomy do wnętrza zabudowie Wzgórza Wawelskiego, niemniej jednak utracił multum elementów. Przyjmuje się, iż do wnętrza pierwszej kolejności wzniesiono mury otaczające zamknięcie lepszy tj. właściwą rezydencję we wschodniej części wzgórza, plus później mury dookoła zamku niższego. Kamienne mury obwodowe zamku wyższego, zachowane aż do różnej wysokości, dojrzeć możemy do wnętrza sieni wjazdowej zamku, na dziedzińcu zw. Batorego (w elewacji skrzydła zachodniego), do wewnątrz budynku nr 5 (wystawa "Wawel Zaginiony") plus blisko elewacji wschodniej pałacu. W architekturę pałacu renesansowego włączono też inne elementy zamku gotyckiego: dolne partie baszty Jordanki, wieżę Duńską plus Kurzą Stopkę, tworzące charakterystyczną kompozycję elewacji wschodniej pałacu. Mury obwodowe zamku niższego zachowały się aż do znacznej wysokości do wnętrza północnej elewacji budynków Biblioteki Kapitulnej, domu Katedralnego (budynek nr 2) plus dawnego seminarium duchownego (budynek nr 7), plus też do wnętrza południowej elewacji budynku nr 5. W gotyckim obwodzie obronnym aż do dzień dzisiejszy wyróżniają się trzy baszty: Lubranka, Sandomierska plus Złodziejska. Baszta Złodziejska, ponadto jako wspomniana wyżej strażnica Jordanka plus strażnica blisko katedrze wawelskiej (przebudowana do wnętrza przyszłości na dzwonnicę zw. Zygmuntowską), powstały do wnętrza XIV wieku. Natomiast Lubranka (później zwana basztą Senatorską) plus strażnica Sandomierska zostały dobudowane wewnątrz panowania Kazimierza Jagiellończyka, do wnętrza przybliżeniu połowy XV wieku. Są one unikatowym przykładem tzw. baszt ogniowych tj. baszt przystosowanych do wnętrza pełni aż do użycia broni palnej. Z pierwotnego zespołu bramy Dolnej, powstałego bodajże wewnątrz panowania Władysława Jagiełły po stronie północnej wzgórza, pozostała zaledwie dolna część jednej spośród trzech baszt, do wnętrza przyszłości przekształcona na basteję. Opisana wyżej główna liniał gotyckiego obwodu obronnego uzupełniona była przedmurzem.Obwód gotycki był podstawą obrony wzgórza aż do końca XVIII wieku. W okresie nowożytnym od czasu XVI aż do XVII wieku uzupełniano ów perymetr dodatkowymi murami plus dziełami ziemnymi, spośród których pozostało niewiele. Ocalały wewnątrz owo pochodzące spośród końca XVIII wieku fortyfikacje kleszczowe od czasu okolica Wisły plus fort (dwuramiennik) od czasu okolica kościoła Św. Idziego. Te nowożytne dzieła obronne wykorzystali do wnętrza latach 1849-1854 Austriacy na rzecz utworzenia zewnętrznego obwodu obronnego cytadeli, do wnętrza jaką zamienili dawną rezydencję królewską.Wawel był pierwszym ufortyfikowanym przy użyciu Austriaków obiektem do wnętrza Krakowie. Został gorsza połowa zaręczony przy użyciu armię austriacką do wnętrza trakcie zamieszek na tle Wiosny Ludów do wnętrza 1846. Powstały w tym miejscu bliżej negacja logiczna znane ziemne umocnienia. Po oficjalnej decyzji Franciszka Józefa o budowie Twierdzy gród podwawelski 12 kwietnia 1850, na terenie wzgórza zaczęto budować fortyfikacje. W tym zewnętrznym obwodzie zwracają uwagę dwójka basteje-kaponiery mające na celu wspieranie kleszczy: od czasu okolica ulicy Straszewskiego plus pod spodem Kurzą Stopką. Ta ostatnia zachowała się do wnętrza prawie iż negacja logiczna zmienionym kształcie, co nadaje jej wysoką walor zabytkową. Natomiast stare kleszczowe umocnienia wybudowane przy użyciu Augusta Mocnego podwyższono plus zwieńczono murem spośród krenelażem. Przyległy, egzotyczny dyscyplina obwodu plus dyscyplina ognisty też zachowały formę spośród połowy XIX wieku. Na pozostałych odcinkach mury obwodowe przekształcone zostały do wnętrza trakcie prac konserwatorskich do wnętrza XX w.Z czterech bram fortecznych do wnętrza kształcie XIX-wiecznym dalszy dwie: pod spodem Kurzą Stopką plus blisko Lubrance. W celu lepszej komunikacji Austriacy zbudowali trzy nowe bramy, wewnątrz owo starą blisko baszcie Sandomierskiej przebudowano. Wawel stał się też garnizonowym główny punkt twierdzy.Wraz spośród odzyskaniem Wawelu do wnętrza latach 1905–11 zakończyło się militarne eksploatacja jego fortyfikacji, plus rozpoczęły działania konserwatorskie, które prowadzone są też obecnie.W trakcie II wojny światowej swą siedzibę proszek w tym miejscu kolumna Generalnego Gubernatorstwa plus koszary Waffen-SS (mieściły się one do wnętrza budynkach dzisiejszego seminarium duchowego). W 1945 na przestrzeni jednego spośród radzieckich nalotów na miasto, parę bomb trafiło do wnętrza budowla szpitala, plus jedna do wnętrza budowla kaplicy. Podpalono znajdujące się do wnętrza południowym skrzydle szpitala garnizonowego archiwa Generalnej Guberni. Pożaru negacja logiczna udało się ugasić, do wnętrza wyniku czego narząd lotu poniekąd zawaliło się, plus do wnętrza następnych latach zostało rozebrane.